Florence. Drie keer jaarliks loop die testosteroon hoog in Florence se Piazza Santa Croce. Dis dan wanneer 54 jong manne van twee spanne mekaar hier aanvat in gevegsvoetbal wat dateer van die 15de eeu.
Die Calcio Storico, oftewel gevegsvoetbalspel, in ryklik versierde kostuums spruit uit 'n antieke Romeinse balspel wat 'n Florentynse spesialiteit geword het in die goue eeu van die Toskaanse hoofstad.
Edelmanne het dit eens gebruik om hul vaardigheid en krag te toon. Deesdae word die gespeel tussen die manne van die vier Florentynse kwartiere San Giovanni, Santa Maria Novella, Santo Spirito en Santa Croce.
Geklee in Middeleeuse-klere poog die spelers om die bal te bêre op enige manier moontlik in die doelhok, wat die hele agterlyn beslaan.
Presisie is van kradinale belang, want punte word verloor as 'n doel gemis word of die bal onderskep word.
Die wenspan word beloon met T-bene anders as die tradisionele prys van 'n wit kalf of bistecca fiorentina wat vroeër geslag is vir die okkasie.
Die drie wedstrye vind jaarliks in Junie/Julie plaas.
Die Santa Croce-kerk waarna die piazza genoem is, dateer van 1294. In hierdie historiese kerk het Michelangelo onder meer gebid en is Galileo ter ruste gelê.

j f

"'n Vreemde land word nooit jou moederland nie, maar my moederland het 'n vreemde land geword.''
Só het Marlene Dietrich eens oor Duitsland opgemerk, maar dit kon eweneens Calin geld wat vir ons ghiveci berei. Dié groentebredie was altoos sy gunsteling Roemeense gereg, maar sedert hy 13 jaar gelede moes vlug, het hy dit nou vir die eerste keer weer geëet tydens 'n kuier daar.
Met sy terugkoms is Calin 'n ghiveci-resep ryker, maar hy het ook veel meer saam teruggebring. Dit was skynbaar drie weke wat aan rowe wou krap.
Skielik was die verlede weer al te naby: 'n stink stuk geskiedenis wat Calin niks anders as stief behandel het nie.
In die laat jare tagtig het hy, soos ander, nooit-gehoorde menings al hoe openliker uitgespreek. Idees waarvoor mense huiwerig was. Dit het nie veel gekos om in dié ystervuisstaat in die pekel te beland nie.
Nietemin was die nodige saadjies gesaai, want teen 1987 het werkers in die Middeleeuse stad Brasov betoog. Ontevredenheid het in die winter van 1988/'89 verder gegroei en dis aangeblaas omdat die land 'n erge kostekort ondervind het.
Pres. Nicolae Ceausescu het wild en wakker van teëstaanders ontslae geraak. Terwyl die veiligheidspolisie aan Calin se deur gehamer het, het hy by 'n eersteverdiepingvenster uitgespring, die grens na Hongarye oorgesteek en hom 'n halfjaar lank in 'n vlugtelingkamp duskant Berlyn bevind. ``Die nag toe ek uit Roemenië is, het ek geglo dit sal net vir 'n paar weke wees. Verandering was ongetwyfeld op pad.''
Sy mond glimlag terwyl hy dit sê, maar nie sy oë nie. 'n Ommekeer het wel gekom, maar die nood, gebreke en lyding was daarna in vele opsigte selfs erger as onder die kommuniste.
Sy pa sowel as sy enigste broer is vermoor. Sy ma het geskryf dat sy woonstel afgebrand is. Terug wou hy nie gaan as dit is hoe ``sy'' mense maak nie.
Hier in anderland peins ek en hy nou 13 jaar later oor hoe lank dit neem om te vergeet. Calin is deesdae prokureur, want ``selfs goeie mense kan soms vreeslike dinge aanvang''. Die gesprek kies koers na die mens se hartstog om vermaak te put uit bloedvergieting, geweld en ramspoed in rolprente tot Grand Prix's voordat ek hom vra hoe Roemenië deesdae lyk.
Met 'n tikkie trots vertel hy van boomomsoomde boulevards, mere in parke en grootse monumente in Boekarest.
Van Ceausescu se Stalinistiese herbouing van die stad is identiese Sowjet-styl woonstelle en enorme, onvoltooide monumente steeds te sien. In die invloedryke Ortodokse Kerk het min verander.
Ook vertel hy van vryemarkhervormings waaronder die omstrede sluiting van niewinsgewende steenkoolmyne. Daar's 'n nuwe grondwet, verkiesings en vryer waardes. Roemenië hoop om teen 2007/'10 deel van die Europese Unie te word.
Hy proe aan die negru (rooiwyn) wat hy saam teruggebring het. ``Om om te gee vir Roemenië het beteken dat ek nie langer daar kón bly nie en mettertyd nie wóu bly nie! Hoe anders sou my lewe nie gewees het as ek destyds eenvoudig `ingesmelt' het nie? Soos dit maar gewoonlik gaan: wie nie gehoor word nie, word immers nie gepla nie,'' sê Calin. ``As dinge anders was, sou ek nou saam met my hele familie negru kon drink . . . in 'n kommunistiese Roemenië.''

j f

j f

San Francisco. ``It's easy, but tough,'' hoor ek 'n Amerikaner sê. Ons het pas teen Tafelberg uitgeklim. Grootdoenerig? Miskien. Of dalk is dit bloot dat denke jou woorde rig: Om die mas op te kom in die magtigste land ter wêreld, móét alles moontlik wees. Hoe dit ook al sy, 'n klim teen Tafelberg uit sal ek in 'n oortreffender trap beskryf as dié Amerikaner. Tog sou sy teenstellende opmerking vir my deug om die menige stel trappe in San Franciso te beskryf. Hiervan is daar byna 400 langs die 42 heuwels in 'n stad waar kabelkarre meer is as sentimentele anakronismes. Minder energiekes sal nie sin hê in dié staptogte nie en hartlyers moet dit liefs nie aanpak nie. ``Die res kan egter gerus stilhou en stapskoene aantrek,'' skryf Adah Bakalinsky in Stairway Walks in San Francisco. En waar is dit gewis. Bo wag daar gewoonlik 'n bankie, soos by Broadway tussen Taylor- en Jonesstraat. Die beste trappe is gewoonlik dié wat paaie of sypaadjies heeltemal vervang. Soos die boom-omsoomde Macondray Lane. Dis onwaarskynlik dat 'n aardbewing jou sal tref, maar dit is gerusstellend om te weet dis volgens oorlewering bo-op Nob Hill die veiligste.

j f

Museums is wêreldwyd toonlokale vir die beskerming van voorwerpe van historiese, wetenskaplike en kulturele belang. Net so uiteenlopend as die meriete en gehalte van die onderskeidelike museums, is die temas daarvan.
Die Wasgoedmuseum in Spa, België, het 20 kamers vol strykysters, wasmasjiene en seep, terwyl die Flagstaff-huismuseum in Hongkong op teepotte fokus.
Soos te wagte het Amsterdam 'n handvol museums wat jy nie elders kry nie. Die naam sê alles by die Hash Marihuana Hemp Museum: dagga word hier vereer.
Die Sex-museum de Venustempel is die eerste een wat baie besoekers raakloop in die Nederlandse hoofstad omdat dit 'n klipgooi van die stasie is. Enigiets pornografies word hier verdra. In die History of Contraception Museum in Toronto word gekyk hoe vroue en mans gepoog het om swangerskap te voorkom.
Dit is egter die Amerikaners met hul sin vir die buitengewone wat verstom.
In die Toaster Museum in Charlottesville, Virginia, word die broodrooster vereer, terwyl versierde toiletsitplekke die tema is in die Toilet Seat Art Museum in Alamo Heights, Texas. Altesame 21 000 Barbie-poppe sal eersdaags verskuif word in Kalifornië nadat die Barbie Hall of Fame verkoop is. Die Frederick's of Hollywood Museum in Los Angeles vertoon bra's, buiklyfbande en onderrokke wat vir sterre ontwerp is.
Daar's van Jane Powell se kniebroek in Seven Brides for Seven Brothers tot ondergoedjies wat Tori Spelling in Beverly Hills 90210 gedra het.

j f

Heelparty mense is daarmee vertroud dat Amerika genoem is na ene Amerigo Vespucci, maar weinig weet weet waarom. 
Volgens www.wordorigins.org bestaan daar veral twee mites oor Vespucci.  Die een is dat hy nooit na die Nuwe Wêreld gevaar het nie en die tweede dat hy die eerste Europeër was wat voet op Amerikaanse grond gesit het.  Beide is egter onwaar.
Vespucci het twee vaarte onderneem na die Nuwe Wêreld as ‘n skeepsnavigator waarvan die eerste in 1499.  Gedurende 1503 en 1504 het hy twee briewe geskryf aan die invloedryke Lorenzo de Medici.  Daarin het hy die vermoede uitgespreek dat dit ‘n onbekende kontinent was en nie ‘n deel van Asië nie.  Later sou Columbus dit dan ook bevestig.
Vespucci se eerste brief aan De Medici heet Novus Mundus, oftewel Nuwe Wêreld – van daar dié term. 
Dié twee briewe was geweldig gewild en Vespucci was feitlik oornag bekend.  Dit is egter onseker of hierdie gewildheid te danke was aan sy innoverende navigasie-teorieë óf sy uitbeelding van die sekslewens van die Amerikaanse Indiane. 
In 1507 het die kartograaf, Martin Waldseemueller, ‘n kaart gepubliseer waarop die nuwe wêreld Amerika genoem is.  Dit is onbekend waarom Waldseemueller die voornaam van Vespucci gebruik het eerder as sy van.  ‘n Moontlikheid is dat Amerigo maklik vervorm kon word in Latyn.  Ook sou Amerika dan begin met dieselfde eerste en laaste letters as Asië en Afrika – ook die geval by Australië, Antarktika en Arktika.

j f

SATARA.   Die plan om die Suid-Afrikaanse Nasionale Parke as besigheidseenhede te bestuur het ‘n paar jaar gelede vrese laat ontstaan dat die wildtuine oorgekommersialiseer gaan word.
Die oordeelkundige manier waarop die Nasionale Krugerwildtuin geleenthede aangegryp het om ‘n inkomste te maak uit die bedryf het vrese aansienlik besweer.
Só is nagritte in 1994 ingestel, begeleide voertuigtoere in 2001, terwyl die eerste wildernisstaptoere na 1978 terugdateer.  Nou is daar ‘n nuwe manier waarop meer wins gemaak word sonder om onnodig inbreuk te maak op die omgewing.  
Verskeie kampe in die wildtuin kombineer ‘n aandete (R75) in die middel van die veld met die uiters gewilde nagritte (R100).  Besprekings word gemaak by die kampe se ontvangskantore en/of restaurante. 
Laatmiddag, net voordat Afrika donker word om jou, word daar vanaf die kampe vertrek.  Na ‘n wildbesigtigingsrit en eersteklasmaal word daar sowat ses ure later teruggekeer.  
Die aandetes is uiters gewild onder buitelanders.  Op ons rit was daar onder meer Hongare, Engelse en Italianers.  
Daar moet minstens vier belangstellendes per aand wees voordat die etes aangebied word.
Wat betref Satara, is daar tans twee plekke in die veld waar tafels opgeslaan word vir etes.  Dit sal blykbaar eersdaags omhein word.  ‘n Noodsaaklikheid omdat die persentasie katte in hierdie omgewing besonder hoog is.  Enigeen wat al die S-100 roete vanaf Satara na Nwanetsi aangepak het sal weet dat die kanse goed is dat jy kat se kind gaan teekom.  
Voordele van die nagritte is dat die toerleiers ‘n beter idee het as die besoeker waar diere te wagte kan wees.  Paaie word ook geneem wat andersins nie toeganklik is nie.  
Dit is bemoedigend dat die Krugerwildtuin toenemend maniere vind om bewaringsbestuur finansieël te ondersteun. 

• Gereelde besoekers aan die Wildtuin sou merk dat die snoepwinkeltjies by piekniekplekke soos Tshokwane en Afsaal nou omskep is tot selfhelp-winkels.  ‘n Winkel- en restaurantkompleks is in aan’t bou by Onder-Sabie nadat dit afgebrand het.  Dieselfde gebeur by Pretoriuskop.   Ontwikkelings by Onder-Sabie sluit ook in dat die kamp met ‘n nuwe ingangshek spog en dat karavane nie meer kan staan waar hul wil nie.  In die karavaanpark word nou spesifieke staanplekke aan kampeerders toegewys. 

‘n Uitgebreide veldtog word tans in die Wildtuin geloods om daarop te wys dat nie alle veldbrande “verwoestend” is nie, maar ‘n normale element in die natuur is.  Dit kan selfs voordelig wees deurdat dit sekere sade laat ontkiem. 
Dan word ook ‘n nuwe ingangshek beplan vir die Krugerwildtuin.  Die hek word beoog naby die Albasini ruïnes tussen die Paul Kruger- en Numbi-hekke naby Hazyview.  

j f

j f