voorblad | bestemmings | raad & neigings | reisnuus | nie-reis | foto's
 

bestemmings


matjiesfontein se eerstes

   
jens friis
     
    
Die fortagtige Hotel Lord Milner is die indrukwekkendste gebou in Matjiesfontein. Net nŠ die bou daarvan in 1899 is dit as uitkykpos en hospitaal vir Britse soldate gebruik. Matjiesfontin is genoem na die riete wat gebruik word vir ``matjesgoed'' en groei langs die Baviaansrivier wat daar verby loop.

``OM, CAS, OP, ND . . .'' lees die nommerplate van motors wat sů staan dat die peperboompies langs Matjiesfontein se enigste straat hopelik 'n raps koelte sal gooi.

``Kom, kom,'' gebied die pa van Kroonstad. ``Die huis is nog ver.'' Hul noenuur is verby. Dis tyd om aan te stoot. Nie dat daar veel is om na uit te sien nie. Laingsburg is nog nie eens verby nie en dis 'n skroeiwarm dag; g'n wolk in sig nie.

Hier op die rand van die Groot Karoo is die reŽn alte taai om te kom.  Nietemin bot 'n paar bome in die tuin van Tweedside Lodge.

Diť Victoriaanse huis met 25 vertrekke was die eerste in Suid-Afrika met elektrisiteit. Daar word daarop aanspraak gemaak dat die langste private telefoonlyn in die Kolonie dit verbind het met Tweedside Farm, 20 km suid langs die N1. Diť foon is nou te sien in die bankmuseum straat-af.

Matjiesfontein spog met talle ander eerstes. So was die dorpie ander vooruit om sowel elektrisiteit as 'n rioolstelsel met water te hÍ.

Sou dit onvanpas wees om te sÍ dit is ongelooflik dat die eerste internasionale krieketwedstryd tussen Suid-Afrika en Engeland hier in die middel van nÍrens gespeel is? Die destydse heer en meester van
Matjiesfontein, Jimmy Logan, het twee toere van Lord Hawke se spanne na Suid-Afrika gereŽl. Later het Logan betaal vir die Suid-Afrikaanse span se toer na Engeland.

The Laird's Arms, waar die dors geles kan word, is vol kiekies van die krieketmal Logan, terwyl die meubels daarin van die Marleybone Cricket Club by Lord's kom.

Dis aan James Douglas Logan wat Matjiesfontein sy bestaan te danke het. Voor sy koms in 1884 was dit vir ses jaar reeds 'n stopplek vir stoomtreine om water in te neem. 

Nadat die Australiese skip waarop Logan was byna by Kaappunt gesink het, het hy by Simonstad afgeklim, stasiemeester van die pasvoltooide Kaapstad-stasie geword en is later bevorder tot distrik-superintendent van die spoorweŽ tussen die Heksrivier en Prince Albert Road. Omdat Matjiesfontein sentraal geleŽ was vir sy werk, die droŽ Karoo-lug goed was vir sy swak bors en hy die alleenreg ontvang het om verversings op Matjiesfontein te verkoop, het die Logans hul daar gevestig.

Daar word vertel dat Logan, 'n knap sakeman, 'n fortuin gemaak het deur kokend warm sop te verkoop. Voordat dit drinkbaar was, het die trein vertrek, die sop is teruggegooi in die pot en dit was gereed vir die volgende reisigers.

Mettertyd het 'n dorpie aangegroei rondom Logan se Hotel Lord Milner genoem na die Kaapse goewerneur. Logan was Kaapse parlementslid en mense soos die sultan van Zanzibar en sir Randolph Churchill, pa van Winston, het aangedoen by die landheer wat 100 000 ha rondom Matjiesfontein besit het. Met Logan se dood in 1920 was die Karoolug-mode iets van die verlede. Boonop is die hoofpad verlÍ.

Die Matjiesfonteindroom het gekwyn totdat die sakeman David Rawdon die ganse nedersetting in 1968 van Logan se kleinseun gekoop en die Hotel Lord Milner (twee sterre) heropen het.  

Onlangs het Transnet die pragtige stasiegebou opgeknap en 'n konferensiesentrum ingerig.


j f

 
voorblad
  |  bestemmings | raad & neigings | reisnuus | nie-reis | foto's